Semerkant · Gezilecek Yerler
Uluğbek Gözlemevi
Uluğbek'in yıldızları ölçtüğü 15. yüzyıldan kalma gözlemevinin kalıntıları, yer altındaki meridyen yayı ve müzesiyle birlikte.
Uluğbek Gözlemevi, Registan'ın yaklaşık 3 km kuzeydoğusundaki bir tepede yer alıyordu. 1420'lerde inşa edilen gözlemevi , güneşin ve yıldızların konumlarını olağanüstü bir hassasiyetle ölçmek için kullanılan dev bir meridyen yayına ev sahipliği yapıyordu. Uluğbek'in 1449'daki ölümünden sonra yıkılan gözlemevi, 1908'de yeniden keşfedildi. Bugün, yayın yer altı kısmını ve küçük bir müzeyi görebilirsiniz. Ziyaret için 45 dakika ayırın.
Teleskopu olmayan bir gözlemevi
- yüzyılda teleskop yoktu; astronomlar gökyüzünü, doğruluğu boyutlarına bağlı olan aletlerle ölçüyorlardı. Bu nedenle Uluğbek büyük bir yapı inşa etti. Gözlemevi, şehrin dışındaki kayalık bir tepede bulunan, yaklaşık 46 metre çapında ve 30 metre yüksekliğinde, üç katlı yuvarlak bir binaydı. Ana aleti, genellikle Fakhri sekstantı olarak adlandırılan, yaklaşık 40 metre yarıçaplı ve tam olarak kuzey-güney çizgisi boyunca yerleştirilmiş bir meridyen yayıydı. Bunun bir kısmı yer altındaki kayaya oyulmuş, bir kısmı ise binanın içinden yükseliyordu.
Gökbilimciler, güneşin, ayın ve yıldızların meridyeni geçerkenki hareketlerini gözlemleyip, yay boyunca işaretlenmiş ölçekler üzerindeki konumlarını okuyorlardı. Astrolablar ve küresel astronomik aletler de dahil olmak üzere diğer aletler üst katlarda bulunuyordu. Duvarların ise gökyüzü ve yeryüzü resimleriyle süslendiği söyleniyor.
Uluğbek'in ölçtüğü şey
Uluğbek ve ekibinin, aralarında Kadı-zade Rumi, Gıyat el-Din el-Kashi ve daha sonra Ali Kuşci'nin de bulunduğu çalışma, Zij-i Sultani adıyla astronomik tablolar halinde yayımlandı. Yıldız kataloğu, 1018 yıldızın konumunu veriyordu; bu, bin yıldan fazla bir süre önce Batlamyus'tan beri bu ölçekteki ilk yeni katalogdu. Gözlemevi ayrıca, yıldız yılının uzunluğunu 365 gün, 6 saat, 10 dakika ve 8 saniye olarak hesapladı; bu, modern değerlere yaklaşık bir dakika kadar yakındı ve Dünya ekseninin eğimini de benzer bir hassasiyetle ölçtü.
Bu tablolar İslam dünyasında kopyalandı, 17. yüzyılda Latinceye çevrildi ve Oxford'da incelendi. Ay'daki bir krater Uluğbek'in adını taşıyor.
Yıkım ve yeniden keşif
Uluğbek 1449'da devrildi ve öldürüldü. Bilime olan ilgisine karşı çıkan muhafazakâr dini çevreler nüfuz kazandı ve gözlemevi terk edilerek yavaş yavaş tuğlaları için söküldü. Ali Kuşci, levhaların kopyalarını Herat'a ve daha sonra İstanbul'a götürdü ve levhalar orada günümüze kadar ulaştı.
Bu alan dört yüzyıldan fazla bir süre boyunca kayıp kalmıştı. 1908'de arkeolog Vasily Vyatkin, bölgeyi anlatan eski belgeleri inceleyerek yeri buldu ve kemerin yeraltı kısmını kazdı. Vyatkin bu alanı o kadar çok sevdi ki, oraya gömülmeyi istedi; mezarı müzenin yanındadır.
Uluğbek Gözlemevi'nde bugün neler görülebilir?
Modern bir giriş binası, meridyen yayının kavisli mermer kaplı raylarının yer altına dik bir şekilde indiği kazılmış hendeğe açılıyor. Üstü kapalı bir platformdan aşağıya bakıyorsunuz; bu, aletin günümüze kadar ulaşan tek parçası, ancak ölçeği orijinali hakkında bir fikir veriyor. Yerdeki hatlar, gözlemevinin dairesel planını gösteriyor.
Yanındaki müzede yıldız kataloğunun kopyaları, astronomların çalışmalarını gösteren minyatürler, binanın ve aletlerin modelleri ve Uluğbek'in hayatına dair sergiler yer almaktadır. Önünde Uluğbek'in bir heykeli bulunmaktadır. Etiketler genellikle Özbekçe, Rusça ve İngilizcedir .
Uluğbek Gözlemevi'ni ziyaret etmek: biletler, çalışma saatleri ve ipuçları
Gözlemevi, Taşkent yolunda, eski şehrin kuzeydoğusunda, Registan'dan taksiyle yaklaşık 10 dakika veya Şah-i Zinda'dan arabayla 15 dakika uzaklıktadır. Giriş için bilet gereklidir. Yaz aylarında, tepe açıkta kaldığı için sabah ve öğleden sonra geç saatler en uygun zamandır. Merkeze dönüş yolunda bulunan Afrasiyab Müzesi ve Daniel Türbesi ile birlikte ziyaret edebilirsiniz.
Uluğbek'in Semerkant'ı
Gözlemevi, Uluğbek'in şehirdeki yaşamını takip eden bir günün parçası olarak en anlamlı hale gelir: Registan'daki astronomi derslerinin verildiği medresesi; bilginlerinin çalıştığı gözlemevi; ve dedesi Timur'un yanındaki Gur-Emir'deki mezarı. O dönemin az sayıda hükümdarı siyasi gücü gerçek bilimsel başarıyla birleştirebilmiştir ve Semerkant onunla gurur duymaktadır. Adı okullarda, sokaklarda ve Taşkent'teki modern astronomi enstitüsünde bulunmaktadır.
Sıkça sorulan sorular
Uluğbek Gözlemevi ne zaman inşa edildi?
1420'lerde, Semerkant valisi ve Timur'un torunu Uluğbek döneminde.
Uluğbek Gözlemevi'nde bugün neler görebilirsiniz?
Kazılan yeraltı bölümündeki dev meridyen yayı, yuvarlak binanın ana hatlarını ve Uluğbek ile astronomisi hakkında bir müzeyi görebilirsiniz.
Uluğbek'in ölçümleri ne kadar doğruydu?
Dönemine göre oldukça isabetliydi. Yıldız yılı için verdiği değer, modern rakama yaklaşık bir dakika kadar yakındı ve kataloğunda binden fazla yıldız listelenmişti.
Kurallar, zaman çizelgeleri ve fiyatlar değişebilir. Bu sayfayı düzenli olarak kontrol ediyoruz, ancak seyahat etmeden önce giriş koşullarını her zaman resmi kaynaklardan teyit edin.




